http://aktuelt.fo/grein/samgongan_vil_hava_foroyingar_at_drekka_minni

Sooo. ABDH samgongan vil hava føroyingar at drekka minni.

Jú, tí eri eg samd í. Eisini tað, at tað eru alt ov nógv blaðungir ungdómar, sum rulla sansaleys í hegninum vikuskifti eftir vikuskifti. Tí mugu vit lofta.
Men ansið nú eftir, hvussu farið verður fram. Tað er eitt sindur ørkymlandi, at Miðflokkurin beinanvegin hugsar um at leggja enn fleiri forboð útyvir tey, sum longu eru. Ung fara altíð at finna vegin fram, og um tað ikki kann vera ígjøgnum tann legala og kontrolleraða marknaðin, ja so fara tey bara uttanum. Um tað verður enn meira ómøguligt, so fara tey bara enn meira ekstremt uttanum. Rúsevni, sniffing, heimabryggj eru bara nøkur dømi. Og sum støðan longu er í dag við teimum høgu prísunum, so eru tað nokk fleiri, ið fyritrekkja eina lutfallsliga bíligari “vitamin”-pillu enn eina elefantaliga yvirprísvodka fyri at verða ávirkað.
Hetta er ikki bara galdandi í Føroyum, hetta er aktuelt allastaðni. Ov nógv forboð skapar vanliga bara fleiri trupulleikar.

Leggið heldur orku í upplýsing. Leggið orku í aðrar rúsfríar aktivitetir, sum for guðs skyld allíkavæl eru spennandi og áhugaverdir. Gevið ungdóminum meira at ganga upp í í frítíðini – eisini um kvøldarnar. Skapið eitt mentanarmiljø – eisini fyri tey, sum ikki tíma fótbólt.
Hugsið eitt lítið sindur út um kantarnar.

Um hendan forboðs-framgongan heldur á við hetta lag, fari eg absolut ikki at loyva mínum børnum at búgva í Føroyum. Tað verður skítfarligt.

Over and out

Hesar síðstu dagarnar hevur Gunn-maðurin (eisini kendur sum Lieven) verið í landi mjólka og hunangunar, og Gunn-konan (eg) er sjálvandi vorðin uppdaterað um søgur haðani. Tað síðsta nýggja – og stóra rumstaríið í øllum miðlum, seriøs  sum minni seriøs, var at ein skúlagenta var vorðin neyðtikin á einari tokstatión.  Og tað var ramaskríggj. Væl Skilligt, kanska.

Og aftaná nakrar dagar, har belgiska DSB, samfelag, einstaklingar og Per og Pól høvdu fingið kritisk numsusmekk a plenty, diskaði ein sjonvarpstøð upp við sannleikanum…

Tað hevði ongantíð verið nøkur neyðtøka.

Nåå, var tað heilt víst?

Jújú, tað var tað. Tað vísti seg so, at tann neyðars gentan var ov sein í skúla, og hon var so ræðslusligin fyri hvørjar fylgjurnar fóru at vera, at hon, tadaaaaa, sjálvandi fann uppá ein góðan umskyldning. Ongin fer at skelda eina neyðtikna gentu, ha.

Tsshaha. Smart.

Søgan sigur onki um pædofilismu, men tað verður allarhelst eina aðruferð.

Og Lieven hevur klipt hárið.

Hvordan kan man gå op af en trappe? Hvordan kan man blive smidt ud ad et hus?

- Man har været på værtshus og er måske blevet lige lidt for bedugget, man har drukket sin sidemands martini, råbt ad bartenderen for at være et manchauvinistisk svin for ikke at give drinks gratis, tisset i et hjørn og er begyndt at spørge alle om de har set hvilken vej Peter Kanin tog hen. Så måske man risikerer at blive smidt ud. Og på dette specielle værtshus har de stillet et helt hus op foran deres hoved dør. På den måde bliver man altid smidt ud ad et hus.

..man bliver dog stadigvæk smidt ud af et værtshus.

Seriøst, på et tidspunkt begyndte jeg at tro, at det var mig, der havde misforstået hele den danske sætningsopbygning. Hvis man tror at ALLE andre tager fejl, så måske er det én selv, der er fejl på.. Dog, fandt jeg ud af, på dette punkt er det mig, der altid har ret.

Dansker, kend dit af&ad!

Sjeikens Stevens'ar

Mikudagin 20. Juli var eitt áhugavert og ikki sørt skemtiligt tiltak í Sirkus niðri í Vágsbotni. Ein Tom Selleck kapping.

Klokkan 20 varð byrjað, stóð tað á teimum mongu flyers, sum hava hingið runt í Havnini í eina tíð. Eg haldi at eg kanska havi verið ov leingi í Danmark, tí eg hevði nokk gloymt, at her byrja tiltøk vanliga til føroyska tíð. Gunn-tíð. Men tað bilaði nokk ikki tað stóra at hugna sær eina løtu saman við teimum fáu, sum eisini vóru komin til tíðina. Eg tók mær høvi at líka fáa eitt orð við Sunnevu Háberg Eysturstein, sum er ein av fyrireikarunum.

Yvirskeggjasøga.

Hon var sjálv spent at vita, hvat kvøldið fór at bjóða. Fólk høvdu víst stóran áhuga fyri hesum, og har var ein góður listi av luttakarum, sum ætlaðu sær at flasha síni prúðu yvirskegg tað kvøldið.

Spurd um hvør tað var, sum hevði funnið uppá hetta konseptið, svaraði hon, at tað faktiskt ikki er nakað heilt nýtt nakað. Hetta byrjaði fyri eini 10 árum síðani í Íslandi, haðan Sirkus upprunaliga er frá. Tað bleiv eitt árligt event, sum fekk fleiri og fleiri luttakrar hvørt ár.

Nú Sirkus er latið upp í Føroyum ætlaðu tey so eisini at halda fast í hesum táttinum.

Kappingin

Eitt sindur yvir klokkan 20 byrjaðu ymiskir spøjsir figurar at dukka upp. Jújú, tað var heilt víst, at yvirskeggamentanin bleiv tikin í álvara. Hetta sá út til at fara at vera eitt gott mikukvøld.

Kappingin gekk fyri seg soleiðis, at luttakarnir ein og ein komu niður í miðhæddina, har tær gjørdu eitt lítið yvirskeggja-catwalk og fingu eina fitta samrøðu við kvøldsins frásøgumanni, sum var Petur Háberg.

Teir tríggir háttvirdu dómarnir skuldu hareftir líka nærhyggja eftir skeggjavøkstrinum og hareftir hvør sær gera eina meting av luttakaranum.

Avrakað bringuskegg og Georg Eystan á

Fyrstur oman trappurnar kom eitt yvirskegg dansandi til vælkenda temalagið frá Magnum P.I. Við sólbrillum og sínari stríputari blusu var hann í den grad einum ávísum Freddy Mercury verdur. Ella í hvussu so er Georg Eystan á.

Líka verdugt komu restina av luttakarunum oman í tørn. Onki yvirskegg var líkt einum øðrum. Kanska mest eygafangandi var hann, sum helst bara vildi kallast Jo-Jo. Við sínum trjúkka svarta hári og matchandi yvirskegg, longum svørtum egnavippum, sólslikkaðari húð og uppknappaðari skjúrtu  – og avrakað bringuskegg – sá hann út til at eiga minst fýra disko/bøssaklubbar í Florida saman við einum, sum kundi itið Moe. Spurdur um tjúkku gullketuna, hann hevði um hálsin, svaraði hann, at hann hevði fingið hana frá Kaj, tá teir høvdu verið á Hawaii í 1985. Ein minningaríkur túrur, varð sagt.

Vinnarnir

Aftaná allir fimm luttakaranir høvdu víst sína prakt, fóru dómarnir í einrúm at avgera, hvør skuldi vinna. 2, og 3. Vinningur var hvør sín kassi frá Føroya Bjór, meðan tann, sum skuldi fáa 1. Virðisløn, kundi fara avstað við tveimum kassum  + einari harraklipping v/ skeggtrimming frá Hárfríðkanarhøllini.

Ikki kann hava verið lætt at velja teir tríggjar vinnararnar, men tað skuldi jú gerast. Aftaná stutta løtu komu dómarnir út í alrúmið aftur, og nú varð klárt.

3. virðisløn fór til Ólav S. T. Thorsteinsson

2. virðisløn fór til Sverre “Jo-Jo” Nolsøe

1. virðisløn fór til Bjarta Dahl-Christiansen. Grundgevingin dómarnir góvu var, at tað var sjáldan ein sá eitt so fyldigt og vælpleygað yvirskegg. Tað var av sonnum Tom Selleck vert.

Spurdur um, hvussu hann hevði puslað um vakra hárvøkstinum undan kappingini, svaraði Bjartur, at hann hevði drukkið nógva mjólk og eina háldfull av multivitaminum – hvønn dag.

“Jaja”, lat úr Jo-Jo sjálvum, “men eg veit at mítt hár er stúrrt og prúttt”.

Alt í alt eitt sera væleydnað kvøld. Nógvir áskoðarir komu forbid, og sum ein av luttakarunum segði: “hetta er tann skegasti mikudagurin eg havi upplivað í Føroyum, sum ikki hevur verið Ólavsøka”.

Eg gleði meg longu til næsta ár

Men tíverri hevur tað nokk gingist heldur striltið at fáa vatn at renna í filmsánna síðan tá. Sjálvt um áhugin og orka hevur verið til staðar hjá mongum, kann føroyska filmssøgan sigast at vera rættiliga oyðin.

Men fyri nøkrum heilt fáum árum síðani byrjaðu føroyskir filmsmennarar á høgum stigi at spretta fram. Skipaðir filmsverkstaðir, føroysk filmkvøld, filmsfestivalar og –virðislønir frá øðrum londum.

Tað er víst, at ein stór broyting er farin fram.

Føroyingar á Danska Filmsskúlanum.

Meðan vit í Føroyum enn eru í byrjanarstadiinum, eru danskarar tó væl frammanfyri. Danski Filmsskúlin í Keypmannahavn hevur orð á sær fyri at vera sera vælumtóktur og prestiguríkur á altjóða støði, og til hvørja upptøkuroynd eru hundratals av vónríkum umsøkjarum á lsitanum.

Í hesum døgum fara seinastu upptøkuroyndirnar fram á Filmsskúlanum.  júst sum vant, men í ár hevur undirritaða fingið fatur á slatrinum, at ímillum tey 16, sum enn eru eftir, eru tveir og ein hálvur føroyingar ímillum. Hetta má sigast at vera áhugavert og ikki minst sera kærkomið fyri okkara næstan nýføddu filmsmentan.

Undirritaða var í hvussu so er glað. Vit hava so nógv talentrík ung í Føroyum, sum væl kunnu samanberast við talent úr øðrum londum, men sum ikki hava havt passandi miðlar og ráðgeving at kunna útvikla seg, og harafturat er tað enn kanska  eitt útbreitt sjónarmið, at ein filmsútbúgving ikki er ein ”ordilig” útbúgving. Men kanska hetta er í broyting nú?

Eg valdi at tosa við Heiðrik á Heygum um hesa vaksandi føroysku filmsmentanina, og hvat skal til fyri at koma ”innum” í filmsverðini uttanlanda. Umframt at vit kenna Heiðrik úr lista- og tónleikaheiminum, er hann eisini kendur fyri sítt filmsliga avrik, m.a. við stuttfilmunum Mítt Rúm, Aldur og Sigarett.

Filmsmentanin í Føroyum

Hvør heldur tú er orsøkin til ta nýframkomnu filmsmentanina í Føroyum?

”Fyri tað fyrst eru vit ein nýggj generatión. Vit eru uppvaksin við einum sjónvarpi í stovuni, vit hava fasta kommunikatión og samband við útheimin ígjøgnum multimedia o.s.fr. Tað er sjálvandi størsti faktorurin. Men harafturat vil eg leggja dent á Klippfisk, sum hevur verið ein fantastiskur stuðul”.

Hvussu er við at fáa stuðul úr Føroyum?

”Føroyingar eru positivir, tað er sum fólk eru farin at skilja, at vit hava gott potentiali. Men í mun til onnur lond eru vit ov fá til at kunna kategorisera film sum eina mentan fyri seg, so vit hava bara ein stóran pott, sum eitur ”mentan”.
Men hann er skjótur at leggja afturat: ”Men filmsmentanin er júst byrjað; tað er bara trý ár síðan, at Føroysku filmkvøldini í Norðurlandahúsinum vórðu arrangerað”

Hvat skal til fyri at halda filmsmentanina í vøkstri?

”Meira fíggjarligan stuðul er sjálvsagt, til eitt nú Klippfisk, so góð ráðgeving og møguleikin at lána gott útstýr er til staðar.

Men annars haldi eg væl, at fólk kunnu byrja at taka hesa yrkisleiðina meira seriøst. Eg skal viðganga at list generelt kanska kann tykjast eitt sindur ”hobby-sligt”, men filmsleiðin er øðrvísi. Fólk gloyma, hvussu stór filmsbransjan er. Filmar, sjónvarp, reklamur, filmssøga, klipping, teknikkur… hetta er ein bransja við nógvum pengum. Eg sakni eisini at fólka- og miðnámsskúlar gera meira við hetta vaksandi evni”.

Útbúgvingarmøguleikar

Sum ágrýtin filmmakari hevur Heiðrik sjálvandi eisini sett seg inn í, hvørjar møguleikar hann og hansara líkahava innan filmheimin.

”Danski Filmsskúlin er sera vælumtóktur, eisini uttanlanda, nokk tí at hann er so eksklusivur. Danskarar eru rættiliga snobbutir og ambitiøsir júst á hesum umráðnum. Lars von Trier t.d. slapp ikki inn fyrr enn 3. ferð, hann søkti.”

Hetta er eisini tann næstdýrasta útbúgvngin í ríkinum – beint eftir jægerpilot-útbúgvingina. Og tað er ikki bara ein og hvør, sum sleppur inn her, tey velja út í seks umførum.

”Av teimum mongu hundra, sum søkja inn, verða 40 tikin út til eina skrivliga roynd, síðan verða 30 tikin inn til samrøðu, harav 16 sleppa víðari til ein workshop í eina intensa viku. 10 verða so tikin út, sum skulu til víðari samrøður og roynd, fyri at finna tey endaligu 6, sum sleppa inn.”

Hetta er altso ikki bara-bara. Og tó tykjast føroyingar at vera á líka

fóti við onnur.

”Men har eru eisini filmsskúlar í Gøteborg, Stockholm, Pólandi, Onglandi o.s.fr. Og sjálvandi í Amerika, men har skal man minnast til, at man skal gjalda skúlan sjálvur.”

Tá eg spurdi Heiðrik um, hvør skúli var best, segði hann, at tað hevur týdning, at man velir tann skúlan, sum passar til ein sjálvan, tí teir eru allir sera ymiskir.

”Danski Filmsskúlin er kendur fyri at vera rættiliga tekniskur og ”skúlasligur”, meðan teir í Svøríki t.d. tykjast meira listaligir. Tað hevur týdning at gera eitt sindur av research – eisini persónliga – áðrenn man velir skúla.”

Í altjóða høpi er Danski Filmsskúlin vælkendur og virdur, men tey seinastu árini hevur hann fingið tann kritik, at hann kanska er ov tekniskur og ókunstnariskur. Sum eitt mótsvar til hetta, er nýggi og alternativi filmsskúlin Super16 stovnaður. Kendir produsarar og instruktørar eru í ein stóran mun farnir at viðmæla hendan skúlan ístaðin fyri tann traditionella.

Til endans spurdi eg Heiðrik, hvørji síðstu ráð hann vil geva øðrum, sum vilja royna filmsleiðina.

”Tað hevur týdning, at foreldur stuðla sínum børnum, um tey síggja, at tey hava talent. Vinnan ER vaksandi. Eisini í Føroyum.

Og ger research. Hvat vilt og dugir tú, hvat bjóða skúlarnir o.s.fr. T.d. riggi eg sjálvur ikki á einum skúlabonki. Eg havi funnið útav, at eg helst vil arbeiða sjálvur og við so nógvum miðlum sum møguligt, og eg eri klárur yvir, at tað so eru onnur krøv til mín, enn tey, sum rigga betri til eitt nú skúlagongd”.

Við einum nikkandi smíli tømdi hann síðsta te-dropan úr koppinum. Hann tyktist at trúgva á eina føroyska filmsmentan. Og tað geri eg nokk eisini.

Góða eydnu til okkara føroysku umsøkjarar og eitt stórt tillukku til ta føroysku filmsmentanina.

Altso, eg kann fyri meg sjálva siga, at tann bókin hevur virkiliga havt eitt stórt árin á meg. Áðrenn eg varð 13 hevði eg lisið hana tríggjar ferðir. Eg byrjaði at skriva dagbók hvønn dag sum 8 ára gomul og gjørdi tað í fleiri harrans ár. Inspiratión? Anna Frank.

Og tað er kanska ikki so løgið. Hatta er ein fantastiska vælskrivað dagbók. Fantasirík, og kanska serliga hevur hennara dapra og tó meir ella minni ódokumenteraða lagna sett eina eyka dimensión av fantasi inn í hvørt menniskjahøvd, sum hevur skimmað ígjøgnum bókina.

Um 12 ára aldur arbeiddu vit við henni í skúlanum. Sera spennandi. At síggja myndir frá lívinum hjá Onnu. At síggja tað staðið, tey goymdu seg í so langa tíð. Ja, og so framvegis.

Og fleiri eru sjálvandi samd við mær, gangi eg út frá.

Men!

Ak ak ak. Nú havi eg akkurát verið heima í Føroyum í nakrar dagar, og so av tilvild havi eg rent meg inn á eina bók, sum Føroya Skúlabókagrunnur hevur givið út.

“Anna Frank”, skrivað av Susanna Davidson og umsett til føroyskt. Ein lítil bók á novellu-tjúgd. Nånå, eg fór automatiskt at blaða í henni.

Hetta er ein novellu-søga basera á sjálva dagbókina, men eisini eftir at tey vórðu tikin og koyrd í týningarlegurnar. Tað er altso ikki bara eitt referat av dagbókini, men ein frí tulking og hálvgum uppdigtning av, hvat ið veruliga kann hava verið hent, nokk ætlað yngri børnum enn teimum, ið vildu lisið tí upprunaligu dagbókina.

Altso.. Hvat hugsa fólk fyri sær?!

Fyri tað fyrsta haldi eg hatta vera moralskt skeivt. At plotta soleiðis omaná eina dagbók. Men fyri tað næsta.. Burtursæð frá, at Anna skrivaði heilt ótrúliga væl, so haldi eg sjálv at tað týdningarmiklasta við bókini er nemliga tað, at man letur sína egnu fantasi fáa frítt spæl. Og ongantíð betur um man samstundis eisini lærir um søgulig fakta, um umstøðurnar Anna og hinir jødarnir vóru í o.s.fr.

Men at fara eftir teimum yngru børnunum, sum enn ikki hava lisið dagbókina, og pakka eina liðugt-fortalda søgu uppá tey, tað burdi verið ólógligt. Fyri tað fyrsta verður teirra egna fantasi rammað inn í fastar karmar, og fyri tað næsta so trúgvi eg næstan at man kann fara at trúgva at øll søgan um Onnu bert er ein uppfunnin novella. Hvat hon í hesum førum egentliga er, eitt sindur.

Fínt nokk, lítla bókin hevur eisini søgulig fakta, og eg eri rættiliga sikkur uppá at reint  søgufrøðiliga hevði nýfortalda søgan gott kunnað passað. Men hatta virkar mær fullstendiga forkert!

Og eg veit, at tað eru summi sum vilja vera við, at pápi Onnu sjálvur hevur skrivað ein stóran part ella redigerað okkurt úr bókini, men tað hevur onki við sakina at gera. Tað er eitt lítið sindur hvat-so? Við einari samanbering úr einari aðrari dimensión, vil eg líka sipa til Bíbliuna. ..Tað er í botn og grund alt um, hvat man sjálvur fær úr henni.

Sindur off-side samanbering, men jaja.

Eg meini bara so við. Latið børnini bíða eitt ár ella tvey til tey eru nóg gomul at lesa dagbókina sjálvi; tað fer at geva teimum so 1000 ferðir nógv meiri.

Men ok. Handan Susanna Davidsen hevur sikkurt verið enn meira fascinerað av Onnu Frank enn eg var, og hevur skrivað hasa bókina við brennandi passión. Kanska um hon hevði verið skrivað á ørvísi hátt, hevði hon kunnað verið áhugaverd at lisið, sum eyka lesnað, líkasum EFTIR at sjálv dagbókin er lisin. Sjálvt um tað kanska hevði riggað betur at havt sum uppgávu til eldri børn/ung/vaksin at sjálvi skriva eina stuttsøgu uppá handan mátan.. Men jaja. Hon hevur skrivað hana, og so er tað, at vit vanligu menniskju skulu hava ein kritiskan sans og velja, hvat vit egentliga vilja brúka sum undirvísingartilfar til okkara børn.

Og tí bleiv eg so .. ja, sjokkerað, tá sjálvt Skúlabókagrunnurin vil geva eina tílíka bók út. Hvør er tað sum bestemmar har í húsinum? Kann man gott gera eina viðmerking?

Nú komi eg eitt sindur úr leysari luft úr flatlondum og brokki meg; har er óivað komið nógv fornuftigt út frá teimum í seinastuni, men HETTA. Neineinei.

Brokk!

And hey, I’m doing fine without smileys, but this whole texting-society thingie kinda sets it as compulsory creativity for people to use for minimal occuring of misinterpretation.
Fine.
Sarkasms can be hard enough to get in real life for some people.

SO. If we HAVE to use those emoticons, then I want to use them for the expressions they actually send. So if I made a semi-sarcastic and kinda hidden-funny remark, which smiley should I then use?
These are the once, I could imagine people would use:

A smile smiley, .
“I’m happy/I mean it well”

A super laughing smiley,
“HAHAHAA. This is so funny!”

The tongue-out smiley,
“The mocking smiley, or bragging/looking-forward-to smiley”.

And then the wink-smily,
So if I want to say something like… yea, something everyday-like like this:

“No, I’m never too late. ..but I can understand if you’ll start the cooking one hour later…”

So, which smiley should I end with?
A Smile-smiley: Am I happy that the dinner is later? Am I being polite? Naah, I’m just plain self-ironic. That’s not a smile-smiley.

A super laughing smiley: sshhh! yea, it’s not THAT funny

A tongue-out smiley: Am I mocking this person because if her/his stratetic planning skills or am I just really proud of being too late? ..Uhhmmmm..

A wink-smiley: Yea, I do know I’m always too late and here’s a little “yea-I’m-sorry smile”.

Is that flirting then? Maybe, maybe not, don’t get too excited, but free drinks will always be accepted.

Tey komu tó loksins upp á slætt, men SO kom rullutrappa nr 2. Piiw. Stakkals hundur. Hann royndi virkiliga. Eg svørji, hann hevði eitt fult, menniskjaligt úttrykk í fjesinum, sum segði you have GOT to be kidding me. Eg gjørdi mær ómak at ganga so seint sum møguligt so eg kundi fylgja við.

Men tey komu uppá slætt. Loksins. Tað besta var altso, tá tey komu til tær vanligu trappurnar heilt upp til Nørreport. HUndurin hevði mega roknað alt út nú. Hann gekk tvey trin upp, og so setti hann seg at bíða. Tadaa.

Njååå.

Samfelagið avspeglar arbeiðsumráðið.

Fyri ikki so langari tíð síðani var tað ábyrgdin hjá einum lærara at banka vitan inn í sínar næmingar. Um ein ikki skilti, gloymdi, skulkaði ella uppførdi seg illa, ja, so fekk man bank. Faklig vitan, tað var ábyrgdin hjá einum lærara. Kláraði næmingurin ikki at fylgja við, so varð hann sleptur á fjall, settur á aftasta bonk.

Í dag er støðan – sum vit flest øll eisini hava ásannað – øðrvísi. Frá at vera tann einavaldandi og óuppnáiligi diktatorurin aftan fyri pultinum hevur ein lærari í dag fingið so nógv onnur ábyrgdarøki. Í dag er tað eitt  krav, at ein lærari er pædagogiskur, sociologiskur, kommunikativur og sjálvsagt hevur góðar fakligar førleikar.

Vit hava eina føroyska fólkaskúlalóg við einari endamálsorðing, sum snýr seg um at fremja kunnleika, fimi, arbeiðshættir og málbúnar. Hon snýr seg um menningina hjá tí einstaka næminginum, samkenning, hugflog og hug at læra. At hetta ljóðar gott, kunnu vit øll lætt vera samd um. Men at skula útinna alt hetta í verki er ein stór ábyrgd, og er tað yvirhøvur gjørligt?

Birita Weihe er lærari í Hoyvíkar skúla:

-          “Eg eri heldig. Hvønn morgun, tá eg komi í skúla, sita nøkur fitt og smílandi snýð og vinka til mín,. Tey eru glað fyri at síggja meg. Og eg eri glað fyri at síggja tey. Mín gerandisdagur sum lærari kann ikki blíva betri. Eg havi fitt børn, og mínir kollegair eru fittir. Eg havi nógv børn, men eg eri ongantíð einsamøll. Vit eru altíð tveir, ella tríggir lærarar um flokkin. Og tað er júst hetta , sum eg trívist so væl við.”

Saman við 5 øðrum lærarum hevur hon ábyrgdina av 1. og 2. flokki í Hoyvíkar skúla. Tey húsast fyri seg sjálvi í tí  nýggja bygninginum á skúlanum, og  tey hava skipað skúlagongdina eftir einum leisti, sum hóskar teimum sera væl. Onkrir aðrir skúlar nýta eisini líknandi leist.

Tað eru umleið 40 næmingar í 1. og 40 í 2. flokki. Næmingatalið ger, at fleiri lærarar kunnu vera inni í senn. Hesum trívist Birita sera væl við. Sum einsamallur lærari í einum flokki, helt hon, at hon stóð í stað. Uppgávurnar vóru eisini so nógvar, ábyrgdin stór:

-          “Nú læri eg okkurt hvønn dag. eg síggi, hvussu onnur arbeiða, og ábyrgdin kennist ikki so tung, tí vit eru fleiri um at deila hana. Ivist eg í onkrum, er altíð onkur at práta við.

Áðrenn eg byrjaði at arbeiða í tí toyminum, sum eg eri í nú,  umhugsaði eg í roynd og veru eina tíð at gevast sum lærari, tí ábyrgdin kendist ov stór, og eg var sera einsamøll. Næmingarnir vóru stak fittir, men í longdini brennir man út”.

Trivnaðurin í hásæti

At barnið trívist í skúlanum, er eisini ábyrgdin hjá læraranum.

-          “ Ja, vit vita jú nú, at um eitt barn ikki trívist, so hevur tað ilt við at læra. So á tímatalvuni stendur nú, at næmingarnir skulu hava floksfund eina ferð um vikuna. Her verða ymisk mál vera tikin upp, serliga hvussu vit skulu vera ímóti øðrum og annars ymist, sum næmingarnir hava upp á hjarta. Her læra tey at biðja um orðið, siga sína hugsan, lurta eftir hinum og annars at loysa trupulleikar.

Í skúlanum skal vera pláss fyri okkum øllum. Um onkur trupulleiki stingur seg upp, so loysa vit hann her og nú. Sum oftast er tað onkur, sum hevur argað onkran, ella  tveir næmingar eru farnir til hendurs. Sovorðið skal ikki bíða..”

Tá Birita verður spurd um, hvussu hon sum lærari dámar at arbeiða á hendan hátt, kundi hon ikki latið meira positivt at.

-          “Tað hevur  nógv at siga at hava eitt arbeiðspláss, har tú veruliga trívist. Vit lærarar arbeiða sera gott saman og leggja øll stóran dent á, at tað skal vera trivnaður bæði næmingana ímillum men eisini ímillum teir og okkum lærarar.

Hvar skal lærustøðið liggja?

Pædagogikkurin í dagsins skúla leggur upp til, at tað ikki skal verða gjørdur munur á næmingar. Men ongir næmingar eru eins, og tað kann tykjast torført at seta lærustøðið í undirvísingini. Tað hevur sjálvandi týdning at fáa tey, sum eru veikast fyri við, men í seinastuni hevur ljós verðið varpað á, at teir sterkaru næmingarnir so sita og keða seg í tímunum. Til hendan trupulleikan sigur Birita:

-          “Tað er sjálvandi trupult at vera allastaðni í senn, men vit halda tað hava sera stóran týdning, at børnini sleppa at arbeiða á einum støði, sum er hóskandi fyri júst tann einstaka, og tað at vit eru fleiri lærarar til staðar ger, at vit kunnu bjóða teimum nógv betri hjálp.

Vit eru sjálvandi ikki øll  eins væl fyri. Men tey klóku eru ikki altíð tey smartastu ella tey, sum koma longst. Sum oftast snýr tað seg í longdini um arbeiðslag. Og tað kunnu teir “klóku” næmingingarnir ofta hava ringt við at skilja”.

Kann skipanin útviklast til onnur?

Nú koyra Birita og tey teirra skipan við teimum yngstu flokkunum í skúlanum. Men kann tað hugsast, at sama skipanin kann vera nýtt til teir eldru flokkarnar, bæði tá hugsað verður um trivnað, um lærustøðið o.a.?

-          “Jú, tað kann man sikkurt. Tað kann eisini væl vera, at vit fara at gera tað í framtíðini. Nú eru vit heldur ikki tey fyrstu, sum brúka hendan undirvísingarháttin við at samla tveir flokkar saman í ein stóran hóp við fleiri lærarum til hvønn tíma, men tað tykist sum tað er tendensur til at skipanin fellur burtur hjá teimum flestu aftaná 1-2 ár.

Hetta riggar bara, um lærararnir duga at handfara tað. Ikki at tað neyðturviliga skal vera akkurát líka sum eftir okkara leisti, tað skal vera formað eftir júst sínum egna tørvi. Tað er hinvegin absolut neyðugt, at tað er gott samstarv ímillum lærararnar. Og sjálvandi hevur tað eisini eins stóran týdning, at man fær nóg góð hølisviðurskifti til bólkaarbeiði v.m”.

Baksíðan á medaljuni

Eftir at hava koyrt hesa skipanina í eina tíð, hava Birita og tey funnið útviklað ein góðan og gevandi arbeiðsdag fyri júst tey. Men eru so nakrar ringar síður við hesari skipan?

-          “Sjálvandi er tað ein stórur biti at hava 40 næmingar í einum flokki. Tað kann vera torført hjá tí einstaka næminginum at sleppa framat, og viðhvørt følir man sum lærari ikki, at man hevur nátt at práta við øll. Men fyrimunirnir eru so nógvir. Er tørvur á at taka sær av einum einstakum næmingi, er høvi gott til tess, tí hin lærarin kann jú taka sær av restini ta løtuna”.

Sambandið við foreldur

Samanumtikið vilja eisini næmingarnir fáa mest burtur úr skúlagongdini við nøgdum lærarum, heldur Birita.

Ofta eru forvæntningarnar til ein lærara óyvirkomiliga stórir, og kanska serliga frá foreldrum, sum jú vilja tað besta fyri teirra børn. Hvussu  handfara Birita og tey hendan trupulleikan?

-          “Nei, vit hava øgiliga sjálvdan trupulleikar við ágangandi foreldrum. Mínar egnu royndir siga, at bara man tosar við tey og fortelur teimum, hvat vit gera í skúlanum, hvat vit forvænta av teimum og næmingunum, so verða ongir trupulleikar á hasum økinum. Foreldur eru øgiliga glað fyri og áhugað í at hoyra, hvat hendir í gerandisdegnum hjá barni teirra”.

Ein skúli fyri øll?

Sjálvandi skulu øll hava rætt til skúlagongd. Men er tað realistiskt at siga, at fólkaskúlin skal vera fyri øll?

-          “At siga at fólkaskúlin skal vera fyri øll, var helst ein máti at spara pengar uppá, tí skulu vit taka okkum av øllum, mugu pengar fylgja við, og tað síggja vit einki til. Hetta haldi eg vera tað ringasta við at vera lærari: Hevur tú trupulleikar, er tað bara ergiligt, og so er eitt barn dottið niður millum. Tað er næstan ikki til at liva við. Tí tað er avmarkað, líka mikið hvussu nógv vit kýta okkum, hvussu nógv vit klára í senn. Lærarar eru eisini menniskju”.

Ein seinseinnapart í donskum seinsummarveðri fór eg súkklandi gjøgnum Keypmannahavnargøtur ímóti Halmtorvinum. Á súkkluni hjá mær, sum man hava samlað støv í skjótt eitt ár. Við konsentreraðum eygum og við tunguni stingandi eitt sindur útum tók eg eina ljóskurv fyri og aðra eftir. So stolt.

Næstan til tíðina kom eg til Café Mandela, har eg hevði avtalað eitt møti við mítt offur. Ella jaja. Diskarin og fyriskiparin Afrokid, fyrr kendur sum eitt nú Billy the Kid og Billy Bob, men sum eisini lýður navnið Mike Antony Johannesen úr Skopun. Tann sum líkist unga Michael Jackson.

Mike hevur verið dj á nógvum kendum klubbum og barrum í Danmark og hevur sjálvsagt eisini sett síni merki á Føroyalandi. Hansara tónar fevna um tónleikastílar sum elektro, bassline, disco, techno, dubstep og house, men sjálvur vil hann ikki seta sín stíl í ein bás. “Party music” hevur hann áður tikið til; tónleikur til dansandi fólkið.

-          “Heeey Gunn”, ljóðaði tað frá barrdiskinum, tá eg steig innar. Mike var longu klárur at taka ímóti mínum ynski.Uuh lala. Eg vildi gjarna hava ein kopp kaffi. Ein vanlingan. Svartan.

-          “Vanligan? Bara? Altso.. Eg KANN gott gera okkurt meira… soleiðis”, segði hann næstan skuffaður. Mátti smílast, men svart kaffi er nokkso Gunn-kaffi.

Vit settust útum caféina, sum var øgiliga hugnalig, faktiskt. Hevði aldrin verið har áður, men har sá út til at henda bæði eitt og annað, m.a. er Mike sjálvur dj har innímillum.

Afrokid

Hvat var tað, sum fekk teg at byrjað hesa leiðina?, spurdi eg hann.

-          “Ehm”, byrjaði hann og steðgaði so nøkur sekund og sá út sum hann evalueraði akkurát hvussu langt aftur, hann skuldi fara. “Jú, tað byrjaði nokk frá tá eg enn búði í Føroyum og gekk í Eclipse. Mær dámdi tað bara ikki so væl, og so slett ikki tónleikin. Tað var altíð tað sama, og tað var eisini tað sama sum útvarpið altíð spældi. Eg minnist, at eg oftaði hugsaði at líkasum, hetta kundi man gera betur”

Mike flutti niður og byrjaði at uppdaga nýggjan tónleik og tónleikastílar. Eitt nú var tað franski elektrobólkurin Justice, sum fekk oyruni at vifta, og fór hann á ævintýrferð á teirra myspace-síðu. Harfrá fór hann ígjøgnum allar teirra ‘top friends’ og arbeiddi seg síðan úteftir í eitt univers av inspirerandi elektrorytmum.

-          “Ta stóru opinberingina fekk eg til eina konsert við Busy P í Vega í Keypmannahavn. Tað var garvilt, fólkini vóru bara so við uppá tað, róptu gleðisróp og dansaðu av allari orku. Tá var tað, eg fyrstu ferð ordiliga hugsaði at jaa, hetta vil eg, eg vil fáa fólk at dansa soleiðis”.

Síðan tá er nógv vatn runnið í ánna. Mike hevur etablerað seg í danska býarlívinum við sínum víttfevnandi tónleikastílum og hevur spælt á nógvum kendum barrum og dansistøðum. Men hvat er tað besta upplivilsi, hann hevur havt hagartil?

-          “Odense”, kom tað beinanvegin úr honum, “Tað var fyrstu ferð eg bleiv bookaður uttanfyri Keypmannahavn. Eg skuldi spæla kl 22-24, og eg kendi ongan ímillum áskoðarnar, so eg væntaði absolut onki. Men so skjótt eg byrjaði at spæla, streymaðu fólk til. Har vóru eini 600 fólk, og øll bara flippaðu út. Fantastiskt. Aftaná komu fólk yvir, heitt útlúgvað og sveittut, og søgdu, at tað hevði verið mega feitt. Tað er tað allarbesta, tað er handan kenslan man hevur, har man bara veit, at man hevur gjørt eitt gott arbeiði”.

Afro-fyriskipari

Afturat tí at vera diskari í býarlívinum stendur Mike eisini aftanfyri fleiri elektronisk tiltøk bæði í Danmark og í Føroyum. Eitt nú tað stóra Horizon síðsta ár við 5 pallum og 16 dj’um og Hello Nasty, sum hevur verið bæði í Føroyingahúsinum og á Skarv.

-          “Tað var øgiliga skeg tað kvøldið á Skarv”, smíltist Mike, “Ein løgin blanding av fólki; tey, sum komu fyri tónleikin og so sjálvandi allir stamkundarnar, sum allatíð komu og bóðu okkum ‘spæla ein góðan’.”

Óljóð

Í summar var Mike á tour í Føroyum við sínum Óljóð-projekti, har hann skipaði fyri fleiri elektrotiltøkum í Perluni við góðum diskarum, føroyskum eins og útlendskum, VJ’ing – og ikki bara autogenereraðum winamp paususkermi – og øllum sum tilhoyrir. Men nú – við bakljósins eyga – hvussu heldur maðurin sjálvur, at tiltøkini hava gingist?

-          “Mm”, byrjaði hann við einum ivasomum smíli. “Tað kemur an uppá, hvussu man hyggur uppá tað. Sjálvt tiltakið eydnaðist so væl. Fólk hava verið so hjálpsom, Tórshavnar Kommuna og Sirkus t.d. og Perlan var eitt gott stað. Men…”. Hann slurpaði eitt sindur av sínum kremuta café latte og helt so spakuliga á. “Undirtøkan var ikki so góð. Eg haldi ikki at fólk eru ordiliga klár til tað haruppi. Haldi heldur ikki tey ordiliga skilja konseptið við einum slíkum tiltaki. Hví skulu tey gjalda fyri at koma inn har, tá teir somu diskarnir eisini spæla á ókeypis støðum eins og Sirkus.”

Mike tosaði um tey fantastisku átøkini einstakar eldsálir í Føroyum hava gjørt fyri tónleikalívið. Undirbeat og Sirkus eru tvey av dømunum, hann nevnir. Elektroniska mentanin hevur heilt sikkurt gjørt innrás haruppi, men tað skulu enn nøkur ár til afturat, áðrenn hon er meira etablerað.

-          “Onkur tosaði einaferð um, at føroyingar vóru so konservativir…”, segði hann varliga og við einum alvorligum úttrykki. Sum hann rundaði av við einum stórum smíli. Michael Jackson smílið. Jaja.

Býarlívið í Keypmannahavn

Men tað er nú heldur ikki tí, at tað bara er ein sólskinssøga at vera dj í Keypmannahavn, leggur Mike afturat.

-          “Tað vigtigasta er, at sjálvt staðið og fólkini, sum koma har, eru kul. Sjálvur tónleikurin kemur í aðru rekkju. ‘Appearance’ hevur øgiliga nógv at síga.”

Samstundis leggur Mike dent á, at tað nyttar onki bara at sita inni og bíða til ein verður ‘uppdagaður’. Alt snýr seg um netverkan. Um ein ikki hevur tær røttu kontaktirnar er tað ræðuliga ringt at sleppa innum.

Afro-framtíðin

Tað næsta stóra projektið hjá Mike verður í Norðuratlantsbryggjuni leygarkvøldið tann 18. September.

-          “Tað verður stórt”, sigur hann við einum tónalagi, sum skuldi hetta vera heimsins stórsta undirdrívilsi.

Talan er um eina endurtøku av væleydnaða tiltakinum Horizon, sum var síðsta ár um somu tíð. 5 pallar og 18 dj’s úr fleiri londum. Fleiri kend og umbiðin nøvn verða at hoyra, og Mike sjálvur fer eisini at lata sínar dansivinarligu tónar rulla yvir fjøldina saman við Brynjolfi á Heygum og Alisu Hentze. Millum tey, sum fara at vj’a er eisini Ditte M. Joensen. Í ár hevur Mike eisini planlagt nakað eyka.

-          “Jaa, eitt ávíst tíðarskeið á kvøldinum fara vit at gera eitt ordiligt rave, sum fer at vera í einum… Eg vil ikki siga tað her, men í einum heilt serligum og eksklusivum staði. Tað verður ótrúliga feitt”, lovar Mike og smílist stórt, men loyndarfult.

Í øllum førum fer Mike – Afrokid – at vera dj og diska í langa tíð afturat, tað er sikkurt. Og tí sleppi at avrunda samrøðuna hjá okkum við. Vit reisast, og eg royni at tøma kaffikrússið, sum eg sjálvandi langtsíðani havi tømt. Eg takki fyri meg, og á veg út hoyri eg ein rópa “Vit hava eisini brunch í vikuskiftinum!”. Uuuh.

www.myspace.com/afrokidmusic/